Materyalist Bakış Açısı Ne Demek? Düşüncelerim ve Gözlemlerim
Herkesin kendi dünyası var, değil mi? Bazen bir konuyu düşünürken, etrafımdan duyduğum farklı bakış açıları beni bir noktada durduruyor, kendi düşüncelerimi sorgulamama neden oluyor. Bugün de işte tam böyle bir an yaşadım. “Materyalist bakış açısı ne demek?” diye düşündüm ve daha da derine inmek istedim. Çünkü herkesin kafasında başka bir şekil alıyor bu kavram. O yüzden bu yazıyı yazarken, biraz kafamda çözmeye çalıştığım soruları da paylaşmak istiyorum.
Materyalizm: Köklerinden Başlayalım
Materyalist bakış açısını anlamak için, önce “materyalizm” kelimesine bir göz atalım. Kelime olarak, materyalizm her şeyin, evrendeki her şeyin maddeden, fiziksel öğelerden oluştuğunu savunan bir felsefi görüştür. Yani, “ruh” ya da “zihin” gibi soyut kavramlar, materyalistler için gerçekte var olmayan şeylerdir. Ya da daha basit bir ifadeyle, bir şeyi anlamanın ve açıklamanın yolu, onu somut olarak görmek, dokunmak ve hissetmektir. İşin özü, fiziksel dünya dışında bir gerçeklik yoktur.
Bir tür “her şey gözlemlerle, maddesel verilerle açıklanabilir” yaklaşımına sahip bir düşünme tarzı. Bu felsefi akım tarihsel olarak, eski Yunan’a kadar gitse de, özellikle sanayi devrimi ve modern bilimle birlikte, daha da yaygınlaşmış. Tabi, bu bakış açısının popüler olduğu bir diğer dönem de, 19. yüzyıl ve sonrasıdır. Bu dönemde, insanın sadece fiziksel varlığı üzerinden evreni anlamaya yönelik bir ilgi arttı.
Materyalist Bakış Açısının Günümüzdeki Yeri
Hadi, şimdi de şu soruyu kendime soruyorum: “Bugün, bizler, yani 21. yüzyılın insanları, materyalist bakış açısını nasıl algılıyoruz?” Bazen ofiste çalışırken, uzun saatler boyunca bilgisayarımın başında, telefonumun ekranında geçirdiğim zamanları düşünürken, materyalist bir perspektifin gerçekten bana nasıl yön verdiğini fark ediyorum. Mesela, bir arkadaşım geçen gün bana “Bütün bu teknoloji, bütün bu makineler, bir insanı mutlu edebilir mi?” diye sormuştu. Cevabım biraz şaşkınlıkla oldu: “Tabii ki, teknoloji ve maddi şeyler yaşamımızı kolaylaştırıyor.” Ama sonra düşündüm; belki de teknoloji bizi yalnızca bir adım daha ileriye taşıyor, ama gerçekten mutlu ediyor mu? İşte burada, materyalist bakış açısının sınırlarıyla karşılaşıyoruz.
Çünkü materyalizm, hayatta mutluluğu ve tatmini çoğunlukla dışsal, somut şeylerde bulmamızı öneriyor. Yani, yeni bir telefon almak, iş yerinde bir terfi almak, ya da daha büyük bir ev almak… Bunlar, toplumda başarı ve tatminin simgeleri gibi gösteriliyor. Ama benim düşündüğüm şey şu: Peki ya duygusal olarak tatmin olmak? Peki ya insanın içsel huzuru? Sadece maddiyatla hayatı anlamlandırmak bu kadar kolay mı?
Ofiste Günlük Yaşantımda Materyalist Bakış Açısı
Ofiste işlerimi yaparken de, materyalist bir bakış açısının etkilerini görmek zor değil. Örneğin, sabahları güne başlamadan önce “Bugün hedeflerime ulaşabilecek miyim?” diye düşünüyorum. Maddi hedeflere ulaşmak ve bunları başarmak o kadar önemli ki, çoğu zaman bu hedeflerin dışındaki şeylere pek yer kalmıyor. Para, başarı, statü… Bunlar hayatı biçimlendiren unsurlar gibi. Ama bir yandan da, işten çıkıp akşam evime gittiğimde, bana en çok huzur veren şeylerin bu maddi unsurlarla hiçbir ilgisi olmadığını fark ediyorum. Akşam arkadaşlarımla bir kafede sohbet etmek, bir yürüyüşe çıkmak, hatta sadece evde bir film izlerken zaman geçirmek, bana en çok huzuru veriyor.
Bir yandan, iş yerinde bazen önümdeki ekranda, kariyer basamaklarını tırmanmayı planlarken, diğer yandan içimde “Bunlar ne kadar önemli gerçekten?” sorusu yükseliyor. Belki de tüm bu materyalist bakış açısının daha derin bir yerden geldiğini kabul etmek gerekiyor. İnsan doğası, hayatın anlamını çoğu zaman somut, fiziksel şeylerde arıyor ama belki de içsel huzurumuzun bu kadar karmaşık olmaması gerektiğini öğrenmemiz lazım.
Materyalist Bakış Açısı ve Tüketim Kültürü
Bir başka noktaya da değinmek gerek: Materyalist bakış açısı ve tüketim kültürü… İşin aslında, her şeyin maddeden ibaret olduğunu kabul etmek, bu dünyada her şeyin satılabilir olduğu gerçeğini de beraberinde getiriyor. Yani “tüketim” kelimesi de materyalizmle sıkı sıkıya bağlı. Bu dünyada hep daha fazlasını istemek, bir şeyleri almak, bir şeyleri sahiplenmek… İnsana bir güven duygusu verebilir. Ama bu gerçekten aradığımız şey mi? Çoğu zaman, sahip olduğumuz şeylerin aslında bizi mutlu etmediğini fark ettiğimizde, boş bir yöne doğru sürüklendiğimizi hissediyorum.
Mesela, son zamanlarda bu “minimalizm” akımına karşı büyük bir ilgi var. İnsanlar, daha az tüketmek ve daha az sahip olmak gerektiğini düşünüyorlar. Ve bence bu, materyalist bakış açısına bir tepki. Her şeyin maddi unsurlarla açıklanamayacağını fark etme çabası. Bunu anlatan bir kitap okumuştum geçen gün: “Daha az eşya, daha fazla huzur.” Şimdi, bunu düşündükçe, gerçekten önemli olan şeyin, sahip olduğumuz eşyalar değil, onlarla nasıl bir yaşam kurduğumuz olduğunu düşünüyorum.
Gelecekte Materyalist Bakış Açısı
Peki ya gelecekte ne olacak? Teknolojinin hızla geliştiği bir dünyada, materyalist bakış açısının etkileri artacak mı? Belki de maddiyatla ilgili algımızın değişmesi, evrimleşmesi gerekiyor. İnsanların daha fazla içsel huzur arayışına girmesi, materyalist bakış açısının sınırlarını zorlayacak gibi görünüyor. Bu süreçte belki daha fazla insan, daha az maddi şeyle daha fazla tatmin bulmak için yola çıkacak. Belki de tüketim kültürü, daha fazla insana zarar vermeye başlayacak ve insanlar daha derin, daha anlamlı bir yaşam tarzını benimseyecekler.
Sonuç: Materyalist Bakış Açısının Bize Ne Anlatmaya Çalıştığı
Materyalist bakış açısı, bana kalırsa yaşamın anlamını sadece dışsal, fiziksel gerçekliklerde aramamak gerektiğini anlatıyor. Tabii ki somut dünyayı göz ardı etmek mümkün değil, ama bu dünyayı anlamanın tek yolu maddi unsurlar değil. Belki de en büyük keşif, hayatın içsel boyutunu anlamak olacak. Öyle ya da böyle, bu bakış açısının bize kattığı bir şey var: Somut olanla, soyut olanı dengelemek, sadece bir tarafı değil, her yönüyle var olmak.